Đầu tư đa lớp tài sản (Phần 3): Danh mục đầu tư theo khẩu vị rủi ro

  *Tuyên bố miễn trách *

Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân của người biên soạn và chỉ nhằm mục đích chia sẻ thông tin, hoàn toàn không có mục đích thương mại hoặc khuyến nghị đầu tư. Anh chị em vui lòng xem đây là một tư liệu tham khảo và tự chịu trách nhiệm với các hoạt động đầu tư của bản thân.

******

Xin chào anh chị em, 

Trong phần trước, chúng ta đã cũng tìm hiểu về khẩu vị rủi ro và tháp tài sản. 

Anh chị em chưa theo dõi có thể đón đọc tại đây:

PHẦN 1

PHẦN 2

Trong bài viết này, mình xin chia sẻ chi tiết về danh mục đầu tư tài chính theo từng khẩu vị rủi ro.

Nếu tạm thời không tính đến các bất động sản, bảo hiểm và tiền dự phòng khẩn cấp, chúng ta sẽ còn lại một loạt các tài sản đầu tư tài chính. Có thể phân chia các tài sản đầu tư này thành hai lớp:

• Lớp phòng thủ: 

Vàng

Tiền gửi và tiền mặt

Trái phiếu và chứng chỉ quỹ (ccq) trái phiếu 

• Lớp tăng trưởng 

Cổ phiếu, ETF, ccq quỹ mở (quỹ tương hỗ)

Cryptocurrency (BTC, ETH...)

Nếu như lớp tăng trưởng giúp cho nhà đầu tư nhanh chóng gia tăng tài sản ở những thời điểm thị trường chứng khoán tăng trưởng, thì các tài sản phòng thủ giúp cho nhà đầu tư duy trì được lợi tức cố định trong những giai đoạn thị trường chứng khoán giảm điểm mạnh và có nền tảng để mua lại các tài sản tăng trưởng ở mức giá chiết khấu sâu. Do đó, ở mọi thời điểm, nhà đầu tư cần phân bổ tài sản đầu tư tài chính vào cả hai lớp tài sản này. Tuy nhiên, do khẩu vị rủi ro và kì vọng lợi nhuận của mỗi người là khác nhau nên tỷ trọng các lớp tài sản cho từng cá nhân cũng khác nhau. Một trong những cách để phân bổ là dựa trên tình hình thị trường và khẩu vị rủi ro của mỗi người. 

1. Tỷ trọng phân bổ tài sản theo khẩu vị rủi ro 

Ví dụ về tỷ trọng các lớp tài sản theo khẩu vị rủi ro được trình bày dưới đây. Số liệu được tham khảo trên ứng dụng TOPI ngày 20 tháng 10 năm 2024.

*Khẩu vị rủi ro rất an toàn 

- Tiền gửi: 40%

- Vàng: 20%

- Trái phiếu: 40%

- Cổ phiếu: 0%

*Khẩu vị rủi ro thận trọng 

- Tiền gửi: 40%

- Vàng: 20%

- Trái phiếu: 35%

- Cổ phiếu: 5%

*Khẩu vị rủi ro thận trọng vừa phải

- Tiền gửi: 30%

- Vàng: 15%

- Trái phiếu: 30%

- Cổ phiếu: 25%

*Khẩu vị rủi ro cân bằng 

- Tiền gửi: 25%

- Vàng: 15%

- Trái phiếu: 30%

- Cổ phiếu: 30%

*Khẩu vị rủi ro tăng trưởng

- Tiền gửi: 15%

- Vàng: 10%

- Trái phiếu: 25%

- Cổ phiếu: 50%

*Khẩu vị rủi ro tăng trưởng mạnh

- Tiền gửi: 10%

- Vàng: 10%

- Trái phiếu: 20%

- Cổ phiếu: 60%

Có thể thấy, danh mục dành cho nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro cao hơn sẽ bao gồm tỷ trọng cao hơn của tài sản tăng trưởng và tỷ trọng thấp hơn của các tài sản phòng thủ.

Ngược lại, danh mục cho nhà đầu tư không ưa thích rủi ro sẽ gồm phần lớn các tài sản an toàn và mức sinh lời kì vọng thấp hơn.

Cần lưu ý rằng, mỗi con số trên dành cho một lớp tài sản. Trong mỗi lớp tài sản có thể có nhiều sản phẩm khác nhau. Chẳng hạn lớp vàng có thể gồm vàng nhẫn, vàng miếng, vàng trang sức... Lớp cổ phiếu có thể gồm cổ phiếu Bluechip, cổ phiếu Midcap, cổ phiếu penny, chứng chỉ quỹ mở, ETF, hợp đồng phái sinh. Dành cho những anh chị em mới đầu tư hoặc không muốn đi sâu lĩnh vực đầu tư tài chính, dưới góc nhìn chủ quan, người viết xin có một số gợi ý:

- Lớp tiền gửi có thể linh hoạt giữa hợp đồng tiền gửi hoặc sổ tiết kiệm (online hoặc tại quầy). Nếu anh chị em có khẩu vị rủi ro cao thì nên ưu tiên kì hạn khoảng 6 tháng, ngược lại, với người ưa thích sự an toàn thì có thể gửi kì hạn 12-18 tháng. Và hết sức lưu ý: lớp tiền gửi ở đây không phải phần tiền dự phòng khẩn cấp. Như đã trình bày ngay từ đầu, phần dự phòng khẩn cấp cần được tách riêng một bên và hoàn toàn không được tính vào tài sản đầu tư. 

- Với vàng, ở thời điểm hiện tại, anh chị em nên ưu tiên vàng nhẫn 9999 để đảm bảo thanh khoản. Nguyên tắc quan trọng khi đầu tư vàng: mua ở đâu thì bán ở đó, và càng ít giao dịch càng tốt. Chênh lệch giá mua vào và giá bán ra thường rất lớn nên cần hạn chế mua đi bán lại vàng vật chất trong thời gian ngắn.

- Với lớp trái phiếu, anh chị em nên chọn các chứng chỉ quỹ trái phiếu có danh mục đầu tư cân bằng, vốn hóa lớn, ít chạy theo lợi suất vượt trội. Ngoài ra, đừng quá quan tâm đến trái tức. Cách chọn quỹ phù hợp, anh chị em có thể tham khảo một bài viết trước đây của mình. Dữ liệu trong bài hơi cũ, khi nào có thời gian, mình sẽ cập nhật lại.

 XEM BÀI VIẾT

- Với lớp cổ phiếu, nếu không có khả năng chọn cổ phiếu niêm yết, anh chị em có thể đầu tư chứng chỉ quỹ mở. Một vài gợi ý bao gồm: VESAF, VEOF, DCDS, SSI-SCA. Nên đầu tư khoảng 2-3 quỹ không cùng một công ty quản lý nếu anh chị em muốn phân tán rủi ro. Ngược lại, nếu muốn chuyển đổi linh hoạt giữa các lớp tài sản thì nên tránh đầu tư dàn trải. Khi chọn quỹ cổ phiếu, mọi người nên lưu tâm đến tỷ lệ vòng quay danh mục của nó. Tỷ lệ này càng cao thì càng cho thấy mức độ linh hoạt của quỹ để tối đa hóa lợi nhuận, nhưng đôi khi việc này có thể phản ứng ngược, khiến NAV của quỹ bị tăng trưởng chậm hoặc sụt giảm. Tỷ lệ vòng quay danh mục thấp cho thấy quỹ có xu hướng nắm giữ tài sản lâu hơn, tối thiểu chi phí cơ hội, nhưng đồng thời NAV có thể sụt giảm nhiều nếu biến động bất lợi xảy ra bởi quỹ cũng có xu hướng gồng lỗ sâu hơn do kiên trì nắm cổ phiếu. 

- Để giảm bớt rủi ro đối tác và rủi ro thanh khoản, các danh mục này không phân bổ vào tài sản mạo hiểm như cryptocurrency hay Forex...

Hãy lưu ý: tỷ trọng các lớp tài sản cần được rà soát định kì và thay đổi theo từng giai đoạn của thị trường. 

2. Chiến lược phân bổ danh mục đầu tư 

Khi bắt tay vào xây dựng danh mục, rất nhiều anh chị em sẽ hỏi cách đầu tư từng lớp tài sản như thế nào. Nhiều anh chị sẽ nghĩ đến việc mua đều đặn hàng tháng, số khác sẽ nghĩ ngay đến rút các khoản tiết kiệm hiện tại để mua vàng và khớp lệnh chứng chỉ quỹ. Đó có thể là những cách dễ dàng cho anh chị em, nhưng mình cho rằng đó chưa phải cách tốt.

Dịch chuyển/phân bổ dần dần từ tiền gửi tiết kiệm sang các tài sản khác, cái gì rẻ thì mua, đắt thì chờ chỉnh, đó mới là cách tốt nhất.

Hãy xuất phát từ giả định anh chị em cầm 100% tiền mặt.

Nếu lãi suất tiền gửi đang là 4.5%, đừng vội vàng gửi 12 tháng. Hãy gửi 6 tháng và luôn sẵn sàng dịch chuyển.

Nếu vàng đang bị xiết nguồn cung, đang tăng phi mã, vậy thì đừng xếp hàng để mua. Chờ nó "nguội" bớt rồi hẵng vào. 

Nếu thị trường chứng khoán đang tăng vèo vèo thì đừng "vội vã mua xanh sợ lỡ tàu". Nếu FOMO, hãy mua với 5-10% số tiền có thể mua, đừng all-in. Khi thị trường có thanh khoản thấp và giá cổ phiếu tích lũy là lúc có thể cân nhắc giải ngân, nhưng phải quan sát kĩ ngành và cổ phiếu đang có lợi hay bất lợi, định giá của cổ phiếu so với trung bình của chính nó trong 20 quý gần nhất là cao hay thấp hơn.

Và hãy luôn dành một tỷ trọng nhỏ, 10-15% danh mục, cho chứng chỉ quỹ trái phiếu.

Sẽ có anh chị cho rằng, làm thế là "timing the market", anh chị khác sẽ than rằng, không có thời gian nhìn bảng điện.

Nếu quả thực đang nghĩ vậy, anh chị cần xem lại khẩu vị rủi ro và chọn danh mục an toàn hơn. Đừng đầu tư tài sản gắn với cổ phiếu với lời thề "3 Không ": không xem vĩ mô, không xem báo cáo, không xem bảng điện. 

Không biết thì có thể học, chẳng ai biết mọi thứ ngay lập tức, nhất định phải nghe, phải đọc, phải học để biết những kiến thức cơ bản nhất về nền kinh tế, về thị trường tài chính. Không có chuyện kiếm được nhiều tiền từ thị trường chứng khoán nếu chỉ hành động với niềm tin mà không có đủ kiến thức cơ bản.

Đây là câu chuyện quản lý tài sản của bản thân, anh chị phải cực kì chủ động và có trách nhiệm với nó.

3. Tái cấu trúc danh mục đầu tư 

Thứ duy nhất không thay đổi chính là sự thay đổi.

Danh mục tài sản của anh chị em sẽ luôn bị thay đổi và luôn cần thay đổi vì mấy lí do sau:

- Luôn có dòng tiền thêm vào từ tiết kiệm chi tiêu, từ tiền thưởng.

- Đôi khi cần rút tiền để chi trả các phát sinh bất thường.

- Khẩu vị rủi ro có thể thấy đổi theo thời gian, do điều kiện kinh tế thay đổi, do có thêm kinh nghiệm, hiểu biết về đầu tư, hoặc do quy mô vốn thay đổi.

Do đó, hãy thường xuyên rà soát danh mục tài sản và tái cơ cấu danh mục thông qua mấy việc sau:

- Theo dõi số liệu kinh tế vĩ mô hàng tháng của GSO, theo dõi tin tức về lãi suất và tỷ giá hàng tuần. Nếu siêng năng hơn, anh chị có thể theo dõi lãi suất kì hạn qua đêm của hệ thống liên ngân hàng và lợi suất trái phiếu chính phủ kì hạn 10 năm trên trang của SBV.

- Khi có tiền đầu tư hàng tháng, hãy quan sát giá cả từng lớp tài sản ở thời điểm đó. Đừng mua khi mọi thứ đang tăng nhanh. 

- Khi có biến động bất thường của tỷ giá hay lãi suất, hãy dịch chuyển tài sản theo hướng có lợi cho danh mục. Tỷ giá và lãi suất tăng lên có thể khiến lợi suất trái phiếu, giá vàng và lãi suất tiết kiệm tăng theo, nhưng sẽ gây bất lợi cho thị trường cổ phiếu. Khi đó, hãy phân bổ tiền mới vào các lớp tài sản có tính phòng thủ và cân nhắc bán bớt các cổ phiếu có tính chất biến động cao. Ngược lại, tỷ giá ổn định, lãi suất thấp là môi trường tốt thị trường cổ phiếu nên có thể tăng tỷ trọng lớp tài sản này (phân bổ tiền mới thêm hoặc dịch chuyển từ tiền gửi hoặc trái phiếu).

- Định kì thống kê giá trị và tỷ trọng của từng lớp tài sản. Kì thống kê có thể theo từng tháng hoặc từng quý, hoặc nửa năm một lần. Nếu có sự mất cân đối về tỷ trọng, cần điều chỉnh lại dòng tiền ra vào các lớp tài sản để từ từ tái cấu trúc danh mục đầu tư cho phù hợp.

4. Ngừng so sánh tài sản tăng trưởng với tài sản phòng thủ

Thỉnh thoảng mình đọc được những câu hỏi như: tại sao lại đầu tư vàng khi trong 10-15 năm qua, lợi nhuận của nó kém hơn cổ phiếu? Nhiều người lại cảm thấy tiếc nuối khi hiệu suất đầu tư của vàng từ đầu năm lên tới 30% trong khi mua cổ phiếu thì đang hòa vốn hoặc lỗ. 

Nếu chỉ nhìn vào một khía cạnh là lợi nhuận của tài sản, chúng ta sẽ bị mắc kẹt trong những tranh cãi như trên.

Vàng là tài sản phòng thủ. Đầu tư vàng không có lãi suất cố định nhưng lại sinh ra lợi suất bởi sự tăng giá khi những tài sản rủi ro hơn như cổ phiếu, trái phiếu, cryptocurrency...giảm giá. Ngược lại, cổ phiếu là tài sản tăng trưởng, không có lợi suất cố định nhưng kì vọng lợi nhuận của nó có thể rất cao và rủi ro thì cũng rất lớn.

Nếu danh mục đầu tư là một đội bóng đá, vàng giống như một hậu vệ, còn cổ phiếu hay cryptocurrency giống như tiền vệ tấn công hoặc tiền đạo cắm. Chẳng đội bóng nào thành công được với một đội hình có 11 tiền đạo, cũng chẳng ai gán trách nhiệm cho các hậu vệ là phải liên tục ghi bàn (dù thỉnh thoảng cũng có những hậu vệ xuất sắc như thế). Không thể so sánh khả năng ghi bàn của hậu vệ và tiền đạo trên sân bóng thì cũng đừng so vàng với cổ phiếu. Đừng so sánh tài sản tăng trưởng với tài sản phòng thủ.

5. Luôn đầu tư cho tài sản vô hình

Hiểu biết là điều quan trọng nhất. 

Đừng chỉ nghe ngóng xem mã cổ phiếu hay chứng chỉ quỹ nào tốt, cũng không phải là cứ đổ tiền đều đặn hàng tháng vào thị trường mà không biết là đang đổ tiền vào đâu, cho ai và họ làm gì với tiền của bản thân. 

Hãy có hiểu biết, trước hết là hiểu khẩu vị rủi ro của bản thân, và với khẩu vị như vậy thì nên mua những tài sản gì, mua bao nhiêu, khi nào thì mua, khi nào đừng mua nữa, khi nào phải bán?

Khi đầu tư vào một tài sản, hãy tìm hiểu rủi ro của tài sản đó nằm ở đâu: đối tác, thanh khoản hay bối cảnh chung?

Và, hãy luôn tạo ra dòng tiền. Hãy trân trọng công việc hiện tại, quý trọng năng lực chuyên môn của bản thân, vì nó là nền tảng để anh chị em có thể duy trì việc đầu tư và phát triển tháp tài sản một cách bền vững. 

Đừng ngần ngại đặt những câu hỏi nếu anh chị em còn cảm thấy thắc mắc về chiến lược đầu tư đa lớp tài sản. 

Chúc anh chị em đầu tư thành công!