Đầu tư đa lớp tài sản (Phần 2): Tháp tài sản

 

*Tuyên bố miễn trách *

Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân của người biên soạn và chỉ nhằm mục đích chia sẻ thông tin, hoàn toàn không có mục đích thương mại hoặc khuyến nghị đầu tư. Anh chị em vui lòng xem đây là một tư liệu tham khảo và tự chịu trách nhiệm với các hoạt động đầu tư của bản thân.

******

Xin chào anh chị em,

Trong phần trước, mình đã trình bày về cách xác định và tầm quan trọng của việc xác định đúng khẩu vị rủi ro với từng cá nhân tham gia vào thị trường đầu tư. Anh chị em chưa theo dõi có thể đón đọc tại đây: PHẦN 1

Trong bài viết này, mình xin chia sẻ tiếp về rủi ro, nhưng không phải từ phía nhà đầu tư mà từ những lớp tài sản đầu tư. Nếu khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư được chia thành nhiều cấp, từ rất an toàn đến rủi ro rất cao, thì các lớp tài sản tài chính cũng tương tự như vậy. 

A. Các lớp tài sản 

1. Tài sản siêu rủi ro (Tài sản mạo hiểm)

Đây là lớp tài sản có kì vọng lợi nhuận rất hấp dẫn nhưng đổi lại chính là khả năng mất vốn hoặc mất thanh khoản rất cao. Điển hình cho những tài sản này là tiền số (cryptocurrency), chứng khoán phái sinh, cổ phiếu penny, hợp đồng giao dịch chênh lệch giá (CFD), hoặc bất động sản du lịch... Đặc tính đáng lưu tâm nhất của loại tài sản này là biến động giá mạnh trong thời gian ngắn. Giá của một đồng tiền số hay một hợp đồng CFD có thể biến đổi vài chục phần trăm chỉ trong vài chục phút giao dịch. Khi đặc tính này kết hợp với việc sử dụng đòn bẩy tài chính nhiều, sẽ dẫn tới hai khả năng: hoặc tài khoản sẽ sinh lời cực kì nhanh chóng, hoặc nó sẽ "cháy" rất nhanh chóng nếu nhà đầu tư không có khả năng kiểm soát giao dịch một cách chặt chẽ. 

Ở một khía cạnh khác, những tài sản rủi ro này rất nhạy cảm với tin tức và chính sách, đặc biệt là lãi suất của các ngân hàng trung ương (vận động ngược chiều). Những thời điểm đảo chiều của chính sách tiền tệ luôn tác động rất mạnh mẽ đến lớp tài sản mạo hiểm nên cơ hội lớn hoặc rủi ro lớn cũng từ đó xuất hiện. 

2. Tài sản tăng trưởng 

Đó là những tài sản có lợi nhuận kì vọng cao và, tất nhiên, đi kèm với rủi ro cao. Cổ phiếu niêm yết của các công ty có vốn hóa lớn với thanh khoản cao, chứng chỉ quỹ mở (quỹ tương hỗ), chứng chỉ ETF, chứng chỉ quỹ phòng hộ, bất động sản đất nền vùng ven đô thị là những tài sản ở lớp này. Tài sản tăng trưởng thường rất nhạy cảm và thường vận động ngược chiều với tỉ giá và lãi suất. Do đó, những điểm đảo chiều của chính sách tiền tệ hoặc biến động lớn bất thường về lãi suất và tỷ giá sẽ khiến giá trị của lớp tài sản này thay đổi đáng kể. Tương tự như với tài sản mạo hiểm, đó vừa là cơ hội, vừa là rủi ro dành cho nhà đầu tư vào tài sản tăng trưởng. 

3. Tài sản tạo thu nhập 

Đây là lớp tài sản thường có lợi tức cố định và sinh lời đều đặn, ví dụ: tiền gửi tiết kiệm, chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu, chứng chỉ quỹ trái phiếu, bất động sản cho thuê... Lợi suất kì vọng của lớp tài sản này không cao như hai lớp tài sản trên, nhưng đổi lại, rủi ro cũng nhỏ hơn. Tài sản tạo thu nhập thường vận động cùng chiều với chính sách tiền tệ.

4. Tài sản bảo vệ (Tài sản phòng thủ)

Đây là lớp tài sản ít rủi ro, an toàn, nhưng lợi nhuận kì vọng thấp. Vàng, nhà ở, bảo hiểm, quỹ dự phòng khẩn cấp là điển hình cho lớp tài sản này. Tài sản bảo vệ không có lãi suất, nhưng đặc tính của nó là duy trì được giá trị kinh tế hoặc giá trị sử dụng theo thời gian. Lợi ích của tài sản bảo vệ là thường tăng giá trị rất mạnh khi các lớp tài sản khác bị giảm giá, do đó, nó được coi là nền tảng cho một danh mục đầu tư. 

5. Tài sản vô hình 

Đây là phần quan trọng nhất. Tài sản vô hình chính là năng lực và hiểu biết của mỗi người trong việc gây tạo và phát triển tài chính cá nhân. Đó có thể là kiến thức chuyên môn, kiến thức xã hội, kiến thức đầu tư, uy tín, danh tiếng, truyền thống gia đình...của mỗi người, từ đó, mang lại thu nhập và duy trì tài sản cho cá nhân đó. Dù không phải vật chất, nhưng có thể lượng hóa giá trị của tài sản vô hình như sau:

Giả sử mỗi năm, tổng thu nhập từ tất cả các nguồn của anh chị em là 500 triệu đồng. Giá trị tài sản vô hình của anh chị em tại thời điểm đó được tính bằng một khoản tiền gửi tiết kiệm tương ứng tạo ra số tiền lãi bằng với tổng thu nhập. Chẳng hạn, với lãi suất tiền gửi hiện tại là 5%/năm, tài sản vô hình của anh chị em có thu nhập 500 triệu/năm ở thời điểm này là

500.000.000 / 5% = 10.000.000.000 (VND)

Tài sản vô hình phản ánh khả năng tạo ra thu nhập tài chính của mỗi người. Nó là phần quan trọng nhất và là nền tảng của mọi danh mục tài sản. 

B. Tháp tài sản 

Để có một gia sản vững chắc, phát triển bền vững, mỗi người cần có ý thức xây dựng một tháp tài sản bao gồm cả 5 lớp như đã kể ở trên. Kim tự tháp đứng vững hàng nghìn năm bởi nó có phần đáy vững chắc và phần đỉnh nhỏ dần lại. Trong tháp tài sản cũng vậy, những lớp có tính chất an toàn cao hơn (có số thứ tự lớn hơn) cần phải có tỷ trọng cao hơn (đặt ở dưới), trong khi tỷ trọng lớp tài sản rủi ro cần ít hơn và đặt bên trên. Dưới đây là mô hình tháp tài sản tiêu chuẩn. 

Nguồn: TOPI

Tháp tài sản tiêu chuẩn là mục tiêu để chúng ta hướng tới và xây dựng trong dài hạn. Trong thực tế, những người chưa tích lũy nhiều tài sản thường có xu hướng sở hữu tháp tài sản ngược, với phần bảo vệ nhỏ hơn phần rủi ro. Trong một khoảng thời gian nhất định và một giới hạn chịu đựng phù hợp, điều này có thể chấp nhận để đẩy nhanh sự gia tăng giá trị tài sản. Nhưng theo thời gian, tháp tài sản của mỗi người nên dần được định hình theo đúng hình dáng tiêu chuẩn.

Để làm được điều đó, mỗi người cần có chiến lược xây dựng tháp tài sản rất cụ thể.

 (1) Trước hết, cần tập trung xây dựng giá trị nội tại của bản thân để có kiến thức và năng lực tạo ra thu nhập và quản lý tài chính cá nhân. Ngắn gọn là chăm chỉ học, chăm chỉ làm việc.

(2) Việc tiếp theo cần hướng tới là xây dựng quỹ dự phòng. Đừng vội vàng đem tiền đi đầu tư nếu anh chị em chưa dự phòng tối thiểu 6-12 tháng chi tiêu của cả gia đình. Đó nên là một khoản tiền gửi tiết kiệm, kì hạn ngắn hay dài tùy thuộc vào kế hoạch chi tiêu trước mắt của mỗi người. Không nên quy đổi khoản dự phòng này ra vàng vì rủi ro chênh lệch giá và mất thanh khoản có thể bào mòn tài sản của anh chị em. 

(3) Kế tiếp, hãy có kế hoạch tài chính để sở hữu nhà ở. An cư lạc nghiệp là mục tiêu thiết thực cho phần lớn chúng ta. Vậy nên, cần có kế hoạch tích lũy tài sản để hiện thực hóa việc mua nhà. Sẽ cần một loạt bài khác cho kế hoạch này. Tuy nhiên, điều cần nhấn mạnh ở đây là sự tồn tại kế hoạch mua nhà có thể khiến khẩu vị rủi ro của anh chị em bị thay đổi theo hướng ưu tiên tăng trưởng, và do đó, khiến sự phân bổ danh mục đầu tư tài chính cũng thay đổi theo. Các lớp tài sản tăng trưởng có thể chiếm tỷ trọng cao hơn ở một số thời điểm thuận lợi, tuy nhiên, việc quản trị rủi ro cũng cần phải chặt chẽ hơn, dẫn tới kì hạn của các thương vụ đầu tư tài sản rủi ro cao như cổ phiếu hay cryptocurrency cần ngắn hơn và phải được theo dõi thường xuyên hơn. Cần sẵn sàng chốt lời sớm và tuân thủ chặt chẽ kế hoạch cắt lỗ đối với tài sản tài chính, bám sát các rủi ro hệ thống và cá biệt để có hành động phù hợp.

 

(4) Sau khi đã sở hữu nhà (và có thể cả xe hơi nữa), chúng ta bắt đầu có một nền tảng vững chắc cho tháp tài sản của bản thân. Khi đó, kế hoạch đầu tư có thể thay đổi theo hướng cân bằng hoặc an toàn hơn. Mức chịu lỗ của anh chị em ở thời điểm này có thể sâu hơn, do đó, cho phép mọi người có thể đi vào những thương vụ đầu tư dài hạn hơn và bỏ qua biến động ngắn hạn của thị trường. 

***

Khi đã có hình dung cơ bản về tháp tài sản, anh chị em có để đi vào chi tiết danh mục tài sản đầu tư. Hãy đón chờ phần 3 của loạt bài này.

Trân trọng cảm ơn!

Xem tiếp phần 3 TẠI ĐÂY