Đầu tư đa lớp tài sản (Phần 1): Khẩu vị rủi ro

 *Tuyên bố miễn trách *

Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân của người biên soạn và chỉ nhằm mục đích chia sẻ thông tin, hoàn toàn không có mục đích thương mại hoặc khuyến nghị đầu tư. Anh chị em vui lòng xem đây là một tư liệu tham khảo và tự chịu trách nhiệm với các hoạt động đầu tư của bản thân.

******

Xin chào anh chị em.

Trong loạt bài viết này, mình xin chia sẻ về phương pháp đầu tư mà mình đang theo đuổi trong hơn 1 năm trở lại đây với tên gọi: đầu tư đa lớp tài sản. Đây là một phương pháp đầu tư rất linh hoạt nên có thể áp dụng tất cả mọi người tham gia vào thị trường đầu tư.

Để bắt đầu với bất kì hoạt động đầu tư nào, trước tiên, anh chị em cần hiểu được khẩu vị rủi ro của bản thân. Chắc hẳn nhiều anh chị em từng đọc những comment hoặc những câu trả lời khá dài dòng và có khá nhiều chữ "nếu" của mình khi trả lời những câu hỏi như: "Có nên mua vàng lúc này hay không? Có nên DCA vào ETF không? Có nên mua chứng chỉ quỹ mở hay không?". Lí do mình phải hỏi vặn lại khá nhiều trước khi trả lời những câu hỏi đó hoặc phải đưa ra nhiều giả định là bởi chẳng ai chịu đưa ra thông tin về khẩu vị rủi ro khi đặt những câu hỏi ấy cả. Vậy khẩu vị rủi ro là gì mà lại quan trọng đến thế?

Khẩu vị rủi ro là gì?

 Khẩu vị rủi ro là mức độ chấp nhận rủi ro khi đầu tư tài chính để đổi lại mục tiêu mong muốn. Hiểu một cách ngắn gọn, khẩu vị rủi ro là thước đo xem anh chị em sẵn sàng mất bao nhiêu phần trăm tài sản để đạt được mức kì vọng lợi nhuận tương ứng. Trong đầu tư tài chính, rủi ro và lợi nhuận luôn song hành theo tỷ lệ thuận, rủi ro càng cao thì lợi nhuận kì vọng càng lớn và ngược lại. Chỉ khi xác định đúng khẩu vị rủi ro, anh chị em mới chọn được phương pháp và sản phẩm đầu tư phù hợp với bản thân. Ví dụ, một nhà đầu tư nào đó chấp nhận có thể mất tối đa 10% tài sản để kì vọng lợi nhuận trung bình 15% cho một thương vụ đầu tư. 

Yếu tố nào ảnh hưởng đến khẩu vị rủi ro?

Khẩu vị rủi ro có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố. Rất nhiều người cho rằng khẩu vị rủi ro chịu ảnh hưởng bởi tính cách của nhà đầu tư. Quả thực, một người cẩn trọng thường có xu hướng đầu tư an toàn hơn một người phóng khoáng và ưa mạo hiểm. Tuy nhiên, sẽ là sai lầm nếu cho rằng, những người có tính cách tương tự nhau thì khẩu vị rủi ro của họ sẽ giống nhau. Trên thực tế, khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư sẽ được quyết định chủ yếu bởi các yếu tố sau:

- Kế hoạch tài chính cá nhân: 

Một kế hoạch tài chính cụ thể sẽ cần có mục tiêu rất rõ ràng và một khung thời gian rất cụ thể để thực hiện. Chẳng hạn, cùng là mục tiêu có được 1 tỷ từ số vốn ban đầu là 100 triệu, nhưng nếu đó là kế hoạch của một bạn trẻ vừa tốt nghiệp đại học muốn để dành tiền cho 5-7 năm sau tậu xe và làm đám cưới thì sẽ rất khác kế hoạch của một anh chị trung niên để dành tiền cho quãng đời hưu trí sau 10-15 năm. Khung thời gian khác nhau sẽ dẫn bạn trẻ kia đến với những sản phẩm đầu tư có mức sinh lời cao hơn nhưng cũng rủi ro nhiều hơn so với anh chị trung niên kia. Tương tự như vậy, một kế hoạch tài chính để mua nhà sẽ khác với kế hoạch để mua ô tô, và cũng khác với kế hoạch anh chị để dành tiền cho con cái đi học... Bởi vậy, trước khi đầu tư, anh chị cần xác định rất rõ khung thời gian và mục tiêu mà anh chị em hướng tới là như thế nào?

- Tiềm lực tài chính: 

Có hai khía cạnh cần xem xét về tiềm lực tài chính của một cá nhân. Khía cạnh thứ nhất là nguồn vốn. Một người có trong tay 100 triệu đồng để đi đầu tư sẽ không thể sao chép công thức đầu tư của một người có trong tay 10 tỷ đồng. Khi số vốn nhỏ hơn, chúng ta cần có sự tập trung khá lớn trong danh mục để tối ưu hóa lợi nhuận đầu tư, trong khi với số tiền lớn hơn, đôi khi chúng ta cần giảm bớt lợi nhuận kì vọng và chia nhỏ danh mụcđầu tư nhằm "pha loãng" rủi ro có thể xảy ra. Nhưng quan trọng hơn, mỗi người cần cân nhắc về khả năng hồi phục tài chính của nhà đầu tư sau mỗi biến cố thị trường. Nếu bạn là nhà đầu tư chỉ có 100 triệu ở trên nhưng mỗi tháng bạn có thể để dành 10 triệu vào khoản mục đầu tư thì tài khoản của bạn sẽ có cơ hội phục hồi nhanh hơn một nhà đầu tư có 10 tỷ trong tay nhưng lại không có thêm tiền để phân bổ hàng tháng.

- Kinh nghiệm và kiến thức: 

Đây là hai yếu tố có thể làm thay đổi mạnh mẽ tư duy và hành vi của nhà đầu tư theo thời gian. Các nhà đầu tư hoàn toàn mới phần lớn khá dè dặt với thị trường, rồi sự mạo hiểm của họ sẽ tăng dần theo thời gian khi bắt đầu có trải nghiệm với thị trường, sau đó chững lại và định hình ổn định khi bắt đầu nếm trải những mất mát. 

- Môi trường đầu tư: 

Một thị trường ổn định, có tính pháp lý chặt chẽ và tăng trưởng bền vững sẽ thúc đẩy nhiều nhà đầu tư với khẩu vị rủi ro đa dạng tham gia, trong khi một thị trường đầu cơ sẽ cuốn hút những nhà đầu tư có xu hướng mạo hiểm hơn.

Có những dạng khẩu vị rủi ro nào?

Tùy cách đánh giá mà khẩu vị rủi ro có thể được chia thành những dạng khác nhau. Một trong những cách phân loại phổ biến nhất là chia khẩu vị rủi ro thành 5 cấp độ: không thích rủi ro (rất thận trọng), rủi ro tối thiểu (khá thận trọng), cân bằng, khá mạo hiểm (tăng trưởng), mạo hiểm (tăng cường mạnh). 

Anh chị em có thể làm bài test trên ứng dụng TOPI để biết khẩu vị rủi ro của bản thân như thế nào.

https://topi.vn/tai-chinh-ca-nhan

Lợi ích của đánh giá đúng khẩu vị rủi ro 

Việc đánh giá đúng khẩu vị rủi ro sẽ giúp anh chị em lựa chọn đúng chiến lược đầu tư phù hợp cho bản thân. Không phải ai cũng phù hợp để đầu cơ, lướt sóng cổ phiếu, nhưng ngược lại, không phải ai cũng phù hợp để nắm giữ một tài sản tài chính quá dài. Nhiều lần mình đã chia sẻ thẳng thắn, nếu anh chị em có một khoản không phải xài đến trong 8 năm, 10 năm hay 15 năm tới, kì vọng lợi nhuận chỉ khoảng 8%/năm và chấp nhận có lúc mất 15-20%, thậm chí 30-40% tài sản trong một nhịp giảm của thị trường thì cứ việc DCA vào các ETF và giữ cho thật lâu. Nhưng nếu vẫn kì vọng lợi nhuận như vậy nhưng mức chịu đựng mất tài sản chỉ khoảng 5-10% trong một biến cố rất hi hữu nào đó thì thay vì ETF, nên DCA chứng chỉ quỹ trái phiếu (xem tại link dưới đây:

https://rungnhietdoi12.blogspot.com/2024/04/chung-chi-quy-mo-trai-phieu.html?m=1 

Nếu kì vọng lợi nhuận cao hơn 10% mà không phải tự lựa chọn cổ phiếu thì anh chị em có thể tìm đến các quỹ mở cổ phiếu và phải xác định chịu đựng những cú sụt giảm tương đương thị trường chung ở một số thời điểm. Nếu anh chị còn phải để tiền mua nhà, mua xe hoặc cho con cái đi du học sau 5-7 năm nữa, vậy thì đừng đưa tiền vào một kênh đầu tư phải chờ đợi 10-15 năm mới đạt được lợi nhuận kì vọng, hãy để tiền vào những kênh có lợi suất tốt hơn nhưng phải để mắt thường xuyên hơn đến rủi ro của nó. (Xin hãy đọc kĩ tuyên bố miễn trách của mình trước khi hành động)

Bên cạnh đó, nếu đầu tư vào các cổ phiếu cụ thể, việc đánh giá đúng khẩu vị rủi ro giúp anh chị em có sự cân đối giữa cổ phiếu tăng trưởng và cổ phiếu phòng thủ, phân biệt rõ cổ phiếu có tính chu kì và cổ phiếu ít tính chu kì...từ đó thiết kế một danh mục đầu tư phù hợp. 

 Warren Buffets, Jesse Livermore, Mark Minervini, Howard Marks đều là những huyền thoại của thị trường chứng khoán, nhưng chẳng ai giống ai cả, cũng chẳng ai đánh giá là người nào giỏi hơn trong số họ. Do đó, nếu thấy ai đó đầu tư ngắn hạn thì đó không phải là một sai lầm và nếu bạn đầu tư dài hạn cũng chưa chắc là bạn nắm chân lý tuyệt đối. Đúng hay sai là ở khẩu vị rủi ro của mỗi người.

Khẩu vị rủi ro và phân bổ các lớp tài sản 

Ngoài cổ phiếu, thị trường tài chính còn rất nhiều lớp tài sản đầu tư như trái phiếu, vàng, tiền gửi, các đồng tiền số, ngoại tệ. Chúng có mức độ rủi ro khác nhau do đó, danh mục cho mỗi khẩu vị rủi ro khác nhau sẽ chứa tỷ trọng khác nhau của các tài sản này. Cách phân bổ cụ thể ra sao, mời mọi người theo dõi phần tiếp theo của loạt bài này.

Trân trọng cảm ơn anh chị em đã kiên nhẫn đọc bài. Chúc anh chị em đầu tư thành công!

Xem tiếp phần 2 TẠI ĐÂY