Tại sao gã đáng ghét đó suốt ngày lải nhải về quản trị rủi ro?

 Bởi vì 

Rủi ro là thứ luôn tồn tại trên thị trường chứng khoán và có thể đổ ụp xuống bất cứ lúc nào.

Cảnh tượng này thật thê thảm. Chúng ta đã thấy màu đỏ này không biết bao nhiêu lần kể từ khi bước vào thị trường cổ phiếu. 

Rồi chỉ vài giờ sau màu đỏ ấy là màu xanh "chết chóc" này

Và có một điều mà mình có thể khẳng định chắc chắn với tất cả anh chị em: 

"Đây KHÔNG PHẢI là lần cuối cùng cảnh tượng này diễn ra, chừng nào anh chị em còn tham gia vào thị trường chứng khoán"

Chỉ trong 2 ngày, thị trường giảm gần 10% giá trị, lúc đỉnh điểm là gần 14% giá trị (2 cây sàn).

Thị trường giảm mạnh có phải rủi ro không? 

Có. Nhưng đó không phải là rủi ro quá lớn.

Thị trường giảm là rủi ro cho những người đã mua ngay trước đó, nhưng lại là cơ hội cho những người biết quản trị rủi ro, kiên nhẫn chờ đợi và không vội vàng. 

Vậy, rủi ro thực sự đáng quan tâm là gì?

Chứng kiến tài khoản sụt giảm, anh chị có thể nói rằng: "Chẳng sao cả. Tôi chịu được. Tôi đầu tư dài hạn, thị trường rồi sẽ đi lên, rồi tôi sẽ về bờ thôi." Nhưng sẽ thế nào nếu đúng vào một thời điểm sụt giảm tương tự hoặc sâu hơn trong tương lai, anh chị cần bán ETF hay chứng chỉ quỹ mở đi để đóng tiền mua nhà hay đóng phí du học cho con cái? Lúc đó ai cho anh chị thời gian để chờ thị trường hồi phục? 

Miệt mài DCA vào ETF hoặc chứng chỉ quỹ mở trong 5 năm, 10 năm, có được biên lãi (trên sổ sách) khoảng 12-15%. Rồi một sự kiện thiên nga đen, như COVID hoặc như thuế đối ứng 46% của Trump, cuốn phăng đi tất cả, may thì còn vốn, rủi thì mất một mớ tiền và bao công sức đổ sông đổ bể.

Nên, rủi ro thực sự cho anh chị là không có bất cứ sự chuẩn bị nào cho khối tài sản của bản thân trước những biến động của thị trường chứng khoán.

Càng miệt mài DCA vào những lúc thị trường đi lên, anh chị sẽ càng có nhiều rủi ro mất tiền khi phải bán cổ phiếu. Rủi ro này tồn tại là bởi anh chị đi đầu tư cổ phiếu với đầu óc gửi tiết kiệm: gửi hàng tháng, không quan tâm đến thời điểm. Trong khi đó, chứng khoán luôn tiềm ẩn rủi ro giảm giá. Nếu không quản trị giá vốn cho tốt thì xác suất anh chị gồng lỗ dài hạn rất cao.

Chưa mua chứng khoán thì tiền vẫn ở trong tài khoản của anh chị kia mà, sao cứ nhất quyết phải nộp vào thị trường lúc mọi giá trị bị bơm thổi? Chỉ vì một nỗi sợ mang tiếng timing the market hay sao?

Và muốn biết đầu tư có đúng hay không thì cứ nhìn vào lợi nhuận từ tài sản đầu tư hiển thị trên tài khoản của anh chị. Nó đã vượt trội hơn gửi tiết kiệm hay chỉ hơn được một chút vào lúc thị trường tươi xanh rồi lại lặng lẽ đi sau khi thị trường đổ đèo? Nếu đầu tư 5 năm mà biên lãi trên vốn chỉ đủ ăn hai cây sàn là hết thì...lãi kép của anh chị chỉ có trên Excel. 

Vậy nên mới phải quản trị rủi ro từ rất sớm, từ khi thị trường còn hưng phấn, từ khi các broker say sưa nói về những đại sóng, uptrend thế kỷ, hay những mẫu hình bứt phá. Đừng tới khi thị trường đã lao dốc mới hỏi nhau có nên bán hay không. Muộn.

Quản trị rủi ro không phải là để tránh được mọi biến động bất lợi trên thị trường, mà là để khối tài sản có thể chịu đựng và vững vàng vượt qua nhiều biến cố bất lợi nhất có thể.

Không ai biết được tương lai, nên luôn phải chuẩn bị cho tương lai

Hầu hết các quỹ đầu tư, các tổ chức hay các nhà đầu tư đều "ngã ngửa" khi phải đối diện với một sự kiện bất ngờ như ngày 03/04/2025. Chẳng ai có quả cầu thần kì để đoán được chính quyền Trump áp tới 46% thuế quan lên Việt Nam, để biết là VN Index có phiên giảm sàn lịch sử, để bán sạch cổ phiếu ngay trước ngày "lịch sử" ấy. Những sự kiện kiểu này là lúc tất cả các nhà đầu tư đều phải chịu đựng thiệt hại, mất lãi hoặc gồng hoặc cắt lỗ. Sự khác biệt của các quỹ lâu đời, chuyên nghiệp là họ quản trị danh mục đầu tư tốt, có sự phân bổ hợp lý vào nhiều lớp tài sản, chủ động trong hành vi đầu tư nên thiệt hại nằm trong tầm kiểm soát. 

Nhưng không chỉ các quỹ hay tổ chức mà mỗi nhà đầu tư cá nhân cũng có thể hành xử theo cách tương tự

Mình xin chia sẻ câu chuyện của bản thân, trong chính sự kiện này, để minh hoạ cho điều đó.

Đầu năm 2025, tỷ trọng các lớp tài sản của mình là 

15% tiền (tiền mặt, tiền gửi, tiền chờ mua chứng khoán...), 

13% vàng, 

10% trái phiếu (quỹ), 

và 62% cổ phiếu (quỹ và cổ phiếu niêm yết). 

Tới cách đây gần 2 tháng, khi nhận thấy (và đã cảnh báo) rủi ro từ thị trường và các cổ phiếu ngân hàng, mình đã chủ động chuyển đổi quỹ cổ phiếu sang quỹ trái phiếu, bán bớt một số cổ phiếu hết kì vọng tăng trưởng để:

giảm tỷ trọng cổ phiếu về khoảng 40% danh mục

nâng tỷ trọng trái phiếu quỹ lên 30% danh mục,

duy trì 15% tiền,

duy trì tỷ trọng vàng ở mức 15%,

Tới khi biến cố ngày 03/04 xảy ra, dù danh mục cổ phiếu thiệt hại nhưng mức độ chỉ bằng khoảng 2/3 so với trường hợp giữ nguyên danh mục cũ, cộng với sự tăng trưởng của vàng, tiền gửi và quỹ trái phiếu trước đó đã bù đắp phần lớn những thiệt hại. Nếu chẳng may ảnh hưởng của thuế quan lần này kéo dài, khiến thị trường sụt giảm sâu khiến danh mục cổ phiếu hiện tại có lúc sụt giảm tới 30% giá trị thì mức sụt giảm tối đa mà mình phải chịu khi đó cũng chỉ khoảng 12% tài sản. Sở dĩ mình nói "tối đa" là bởi vàng, tiền gửi, và có lẽ cả quỹ trái phiếu vẫn sẽ tăng giá trị để bù đắp lại sự sụt giảm kia.

Và chẳng may có cần tiền vào lúc này, mình cũng không phải cắt lỗ cổ phiếu để trang trải. 

Mọi chuyện sẽ đi về đâu?

Trong ngắn hạn, hãy chờ đợi tới 9/4 để ngóng chờ kết quả đàm phán của Phó thủ tướng với phía Hoa Kỳ. Tin tốt thì sự phục hồi sẽ tích cực, bằng không, sẽ lại có bán tháo. Nếu định giải ngân, hãy giải ngân ít và chậm rãi. 

Trong trung hạn, việc bị áp thuế sẽ khiến hoạt động xuất khẩu của Việt Nam bị ảnh hưởng không nhỏ, GDP cũng có thể khó đạt mục tiêu như tham vọng của chính phủ, và các doanh nghiệp sẽ gặp nhiều khó khăn trong tăng trưởng. Bởi thế, sẽ không có cái uptrend thế kỷ nào ngay lúc này đâu. Do đó, cần chọn lọc doanh nghiệp một cách kĩ càng, chọn điểm mua phù hợp khi tham gia thị trường. Thị trường giảm mạnh là cơ hội, luôn là vậy. Nhưng đó không phải cơ hội để mua cổ phiếu nào cũng chắc thắng nên hãy chọn cho đúng.

Khó khăn nhất lúc này là chưa thể lường hết những hệ quả mà chính sách thuế này sẽ mang lại cho thị trường.

Với lại, kì cơ cấu quỹ ETF cũng chưa diễn ra đâu. Hãy thận trọng với các cổ phiếu ngân hàng và tài chính.

Chăm chỉ nhưng hãy có kiến thức

Hãy cặm cụi học hỏi, cặm cụi đọc, cặm cụi nghe, cặm cụi tìm hiểu, đừng cặm cụi nộp tiền để mua, mua, mua bất chấp giá cả, rồi cuối cùng trở thành một con dã tràng trên thị trường chứng khoán.

Đừng tính lãi kép trên Excel bằng lịch sử giá. Hãy tính xem từ ngày đi đầu tư, anh chị em đã mang được bao nhiêu tiền về từ việc đầu tư, đó mới là giá trị cần thực sự quan tâm. Đừng ngây thơ và nói cho nhau nghe mấy thứ đạo lý sáo rỗng nữa. Thứ quan trọng nhất khi đầu tư chứng khoán là tiền trong túi và kế hoạch tài chính cá nhân. Hãy biết bản thân có thể chịu được mức lỗ tối đa là bao nhiêu để phân bổ tỷ lệ tài sản vừa phải vào ETF, vào cổ phiếu, vào quỹ cổ phiếu, vào tiền cryto, vào phái sinh... sao cho những lúc đen tối nhất của thị trường, ngưỡng tối đa ấy cũng không bị chọc thủng. Phần còn lại, hãy để vào những nơi an toàn.

Đầu tư cần thông minh, cần hiểu biết, cần kiến thức... Nếu anh chị em bận quá không có thời gian học, không có thời gian nghiên cứu, không có thời gian xem thị trường, thì mình khuyên chân thành là đầu tư vào ETF, cổ phiếu hay quỹ cổ phiếu ít thôi. 10% hoặc 20% số tiền tích luỹ hàng tháng là đủ rồi, còn lại gửi tiết kiệm lấy lãi.

Hãy làm những con kiến, con ong thông minh và kỷ luật khi đầu tư. Đừng trở thành con dã tràng trên thị trường chứng khoán.

Nói đến thế mà vẫn đều đặn đem hết tiền tích luỹ được hàng tháng để cặm cụi DCA vào ETF hay quỹ cổ phiếu thì mình cũng chịu. Cạn lời