20240717_ Thị trường có chuyện gì?

*******************

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm

Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân của người biên soạn và chỉ nhằm mục đích chia sẻ thông tin, hoàn toàn không có mục đích thương mại hoặc khuyến nghị đầu tư. Anh chị em vui lòng xem đây là một tư liệu tham khảo và tự chịu trách nhiệm với các hoạt động đầu tư của bản thân.

*******************

17 tháng 07 năm 2024

9h15: VNINDEX mở điểm ở mức 1281

10h40: chỉ số giảm về 1275

11h12: chỉ số tăng một mạch 7 điểm chỉ sau hơn 30 phút.

13h30: VNINDEX trả về mốc 1275 của buổi sáng

14:05: 30 phút tiếp theo, chỉ số bật tăng 15 điểm. Mọi người bắt đầu nghĩ về một phiên tăng điểm rực rỡ.

Nhưng...

14h13: VNINDEX chỉ còn + 5 điểm, rồi 4 điểm, 3 điểm...

14h16: VNINDEX mất 5 điểm, sau đó là 10 điểm, 20 điểm...

Chỉ trong 15 phút, chỉ số mất hơn 25 điểm so với tham chiếu và mất 34 điểm so với đỉnh của ngày.

Kết phiên: VNINDEX mất 12 điểm

Thị trường đánh lên đánh xuống như tàu lượn.

Một phiên giao dịch đầy bất ổn!

Điều gì đang xảy ra?

Nhìn một vòng vĩ mô: lãi suất không có gì nổi bật ở tất cả thị trường. Tỷ giá vẫn chịu áp lực nhưng không đáng báo động. GDP hay lạm phát đều đang được kiểm soát. Chính trị ổn định. Trên Thế giới, các xung đột địa chính trị vẫn trong phạm vi cũ.

Không có chuyện gì cả.

Khi bối cảnh không có gì xấu bất thường mà thị trường lại rung lắc trong một biên độ rộng thì nguyên nhân chỉ có thể đến từ chính những chủ thể tham gia thị trường. Đây không phải lần đầu. Suốt 2 tuần nay, cứ đến 14h15 và phiên ATC là thị trường lại trở như trở bánh tráng, và phần lớn là theo chiều hướng giảm điểm. Thanh khoản thị trường cả ngày "nguội lạnh" bỗng dưng tăng đột biến ở 30 phút cuối phiên với những lệnh bán giá thấp được khớp một cách ồ ạt, thường xuất phát từ nhóm cổ phiếu vốn hoá lớn và các ngành có tính đầu cơ cao, kết hợp với bối cảnh khối ngoại liên tục bán ròng, tạo tâm lí hoảng loạn và lan sang mọi cổ phiếu khác, bất chấp nội tại tốt xấu. 

Ai tạo nên nỗi sầu?

Người ta hay nói về đội lái. Họ là ai? Khó mà trả lời chính xác, nhưng chắc chắn họ là các nhà đầu tư có tổ chức với nền tảng tài chính mạnh mẽ. Khi cần kéo chỉ số đi lên, việc của lái là bơm thổi giá để kích thích tâm lý sợ mất phần (FOMO) của nhà đầu tư nhỏ lẻ. Sau khi chính những nhà đầu tư nhỏ lẻ đã góp phần thổi giá cổ phiếu lên một mức đủ "ảo", lái sẽ chốt lời lượng lớn cổ phiếu mà họ đang nắm giữ để thu tiền về. Khi cần hạ chỉ số của thị trường xuống (thuật ngữ dân dã là "đạp chỉ số"), họ tận dụng ưu thế về sự đông đảo để có một cơ số người bán lượng lớn cổ phiếu ở giá thấp hơn ra thị trường rồi lại có một cơ số người khác mua lại chính lượng cổ phiếu đó ở mức giá đủ sâu. Thị trường hay gọi đó là "tay trái bán cho tay phải". 

Ở một thị trường lấy vay nợ là động lực chủ yếu của sự tăng trưởng, nơi nhà đầu tư phần lớn là nhỏ lẻ, hành xử theo đám đông, vay margin không có kiểm soát, chỉ cần vài lệnh bán với khối lượng lớn và giá giảm bất thường, chỉ số thị trường bất ngờ giảm mạnh, có thể khiến đám đông trở nên hoảng loạn, bán đổ bán tháo cổ phiếu bất chấp tốt xấu, bất chấp tình hình và kéo chỉ số tiếp tục lao dốc mạnh hơn.

Nhưng tại sao họ lại phải "đạp" chỉ số?

Nếu chỉ nhìn vào thị trường cơ sở, việc "đạp" chỉ số sẽ gây hại cho túi tiền của tất cả mọi người, vì giá cổ phiếu giảm thì người nắm giữ cũng bị giảm tài sản. Tuy nhiên, hãy mở rộng tầm mắt hơn một chút và nhìn sang thị trường phái sinh, ở đó, những người nắm các hợp đồng tương lai ở vị thế Short có thể mong muốn thị trường bị giảm điểm thay vì tăng lên. Sẽ khá dài dòng để nói về câu chuyện Long - Short này, nhưng diễn giải một cách đơn giản nhất có thể, nhưng người cầm hợp đồng Short sẽ hưởng lợi càng nhiều khi chỉ số giảm càng sâu. 

Chính bởi những yếu tố kể trên mà hợp đồng phái sinh có thể được các tổ chức và các quỹ đầu tư sử dụng như một công cụ dự phòng rủi ro thua lỗ khi thị trường giảm. Tuy nhiên, sản phẩm này cũng bị không ít các đội nhóm lợi dụng để kiếm lời trong những giai đoạn thị trường không rõ ràng xu hướng với thanh khoản thấp. Một thống kê khá thú vị đến từ kênh của anh Thái Phạm chỉ ra rằng: "mỗi khi Tự doanh short sell khoảng 17 nghìn hợp đồng trở lên thì Index sẽ bị đạp từ khung giờ 2h15-2h25 chiều ở cơ sở trở đi kể từ sau vị thế ấy.". 

Tham khảo: https://www.youtube.com/live/hBADf-Ckc-I?si=Ywwlv14rhhdlUTqb

Mục đích của hành động này chính là để chỉ số đóng cửa ở chiều giảm và các đội nhóm sẽ trục lợi nhờ nắm giữ lượng lớn hợp đồng Short trên thị trường phái sinh. Trong một thị trường có thanh khoản yếu (dưới 20 nghìn tỷ mỗi phiên trên sàn HOSE và khoảng 8-10 nghìn tỷ với các cổ phiếu VN30) thì với tiềm lực tài chính của mình, các đội nhóm này hoàn toàn có thể tạo ra những giao dịch lớn với những cổ phiếu trụ ở giá thấp, sau đó để sự hoảng loạn của đám đông nhỏ lẻ hoàn thành nốt phần còn lại.

Những nhà đầu tư nhỏ lẻ nên làm gì?

Chúng ta không thể chống lại đội lái nhưng có quyền từ chối trở thành nạn nhân của họ. Mọi rủi ro đều là cơ hội cho những người biết tận dụng nó. 

Việc đầu tiên mà các nhà đầu tư nhỏ lẻ, đặc biệt là nhà đầu tư mới, nên làm để ứng phó với kiểu thị trường này là theo dõi lịch đáo hạn phái sinh. 

https://finance.vietstock.vn/chung-khoan-phai-sinh/hop-dong-tuong-lai.htm?page=1

Hãy để ý ngày giao dịch cuối cùng của các hợp đồng tương lai theo chỉ số VN30. Trong khoảng 1-2 tuần trước ngày đáo hạn phái sinh, hãy luôn cảnh giác với kiểu chiêu trò đạp giá cuối phiên hoặc trong ATC.

Tiếp theo, hãy chuẩn bị một lượng tiền mặt trong tài khoản chứng khoán. 

Nếu cổ phiếu của anh chị em có cơ bản tốt, giá đang tích luỹ, và vĩ mô không có vấn đề nào quá xấu, tại sao không tận dụng những phiên mà cổ phiếu đó bị bán tháo hoảng loạn để mua vào với mức giá chiết khấu sâu? 

Thêm nữa, hãy bình tĩnh, kiên nhẫn và đừng mua đuổi cổ phiếu khi thị trường có thanh khoản thấp

Đặc điểm của những phiên "đạp" chỉ số là nó thường có nhịp tăng nhẹ nhàng trong buổi sáng và nửa đầu phiên chiều. Đừng fomo và mua ở những thời điểm đó. Hãy chia nhỏ lệnh mua, kê giá dưới tham chiếu, và kiên nhẫn chờ đợi. 

Đừng bán trong hoảng loạn

Không phải lúc nào chúng ta cũng còn tiền để tận dụng cơ hội. Sẽ có lúc chúng ta phải bất lực nhìn cổ phiếu của mình bị "đạp" giá một cách vô lý. Những lúc đó nên làm gì? Tốt nhất là không làm gì cả. Nếu cổ phiếu thực sự có nền tảng tốt, triển vọng sáng sủa, có bị đạp xuống vô lý thì cũng sẽ nhanh chóng có dòng tiền vào đỡ lại và dần dần cổ phiếu sẽ phục hồi giá.

Suy cho cùng, những chiêu trò của lái cũng chỉ thao túng được thị trường ở một giới hạn và khi dòng tiền lớn quay trở lại, thứ mà nó quan tâm vẫn sẽ là các doanh nghiệp. Những doanh nghiệp làm ăn nghiêm chỉnh, có lợi thế cạnh tranh, có chiến lược bài bản sẽ được thị trường lựa chọn. Bởi vậy, hãy lựa chọn những cổ phiếu hợp lý nhất trong từng giai đoạn của thị trường, mua vào ở giá tốt nhất có thể, bình tĩnh và kiên nhẫn trước những chiêu trò tạo biến động ngắn hạn. Khi tất cả trở lại quỹ đạo của nó, lợi nhuận sẽ đến với chúng ta.

Chúc tất cả mọi người bình an

********************************

Cập nhật ngày 18/07/2024: Phần lớn các cổ phiếu có cơ bản tốt nhưng bị đạp giá giảm sâu trong ngày 17/07/2024 đều đã hồi phục. Khối ngoại nhìn thấy cơ hội cũng đã trở lại mua ròng cả hai phiên gần đây.