Fire and Forget hay nhắm mắt mà mua?

 Mấy bữa nay thấy một vài anh chị em hay nhắc tới “chiến lược” Fire and Forget trên diễn đàn nên mình cũng muốn chia sẻ một vài dòng về chủ đề này.

Nếu search nhanh trên Google thì có thể thấy cụm “Fire and forget” được sử dụng để mô tả việc bắn đi một quả tên lửa và không cần người lính phải điều khiển, tự nó sẽ tìm đến đích. Trong đầu tư, “Fire and forget” đại diện cho việc mua một tài sản nào đó rồi để đó đủ lâu, giá của nó sẽ tăng và người mua chỉ việc hưởng thành quả. Dễ hiểu hơn, bạn có một cục tiền, bạn bỏ hết ra mua một ETF nào đó, xoá app, chờ 10 năm, tải lại app, mở ra, thấy một đống tiền và trở nên giàu có.

Một ý tưởng thật hấp dẫn.

Nhưng…

Hãy vào các nhóm chứng khoán, hỏi những người mua HPG giá 44k vào tháng 6 đến tháng 10 năm 2022 để biết cảm nhận của họ mỗi khi nghĩ về trải nghiệm đó.
Hãy hỏi các anh chị từng đều đặn hàng tháng bỏ tiền mua E1VFVN30 từ tháng 5 năm 2021 đến tháng 5 năm 2022 rồi chứng kiến khối tài sản đó còn một nửa vào tháng 11 và 12 năm 2022 xem họ cảm thấy ra sao?

Đây là thị trường chứng khoán, là nền kinh tế. Và một đặc tính bất biến của nền kinh tế đó là tính chu kì. Thị trường trong dài hạn sẽ tăng điểm. ĐÚNG. Nhưng thị trường không phải lúc nào cũng tăng giá. Nó sẽ tăng lên tới một ngưỡng nào đó, sau đó đi ngang, giảm xuống, đi ngang rồi tăng trở lại, cơ bản là thế. Nhiều anh chị em sẽ bảo: “Kệ, nó giảm rồi nó sẽ tăng, cứ mua trung bình giá, kiểu gì cũng sẽ có lúc tài sản sẽ tăng lên. Tôi nắm giữ 10 năm, 15 năm, 20 năm, không sợ tài sản không tăng.” ĐÚNG.

Nhưng…

Sao anh chị em biết chắc chắn là mình sẽ không gặp phải một biến cố nào đó suốt 10, 15, 20 năm để không phải đụng tới số tiền kia sớm hơn dự định?

Nếu chẳng may anh chị em cần tiền đúng lúc thị trường chạm đáy, lợi suất chỉ bằng 50-60% kì vọng thì sao?

Đầu tư chứng khoán, cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ, là một hoạt động rủi ro, rất nhiều rủi ro. Vì rủi ro cao nên lợi tức mới tốt hơn gửi tiết kiệm. Xin đừng quên điều này. Mà khi không quên điều này, thì đừng bao giờ quên để mắt tới tài sản của bản thân mình. Tiền của mọi người là tiền thật, là mồ hôi, nước mắt, không phải là xu ảo trong trò chơi.

Vậy “Fire and forget” nên được hiểu như thế nào?

Một cách đơn giản nhất, nghĩa là hãy mua một chứng khoán nào đó (Fire), sau đó đừng bán nó đi khi thấy giá vừa tăng được vài phần trăm mà cứ để nó đấy, giả vờ quên nó đi, cho giá của nó tăng khi còn có thể (forget).

Khó hơn chút, hãy mua và mua, khi thấy giá của nó vẫn còn tốt, hãy mua (fire, fire, and fire), nắm giữ khi còn có thể tăng giá (forget).

Forget ở đây nghĩa là nắm giữ lâu nhất có thể, chứ không phải là mua bất cứ khi nào. Forget, not blind!

Vấn đề cực kì lớn là: how to fire? Có một khẩu súng đã lên đạn trong tay, anh chị có thể bắn thẳng lên trời, bắn chếch lên trời, bắn vào cửa sổ nhà hàng xóm hoặc tự bắn vào chân mình. Mỗi cách bắn sẽ có một kết quả khác nhau. Mang tiền đi đầu tư chứng khoán cũng thế. Chọn khi kinh tế đang chạm đáy, mọi chứng khoán đều rẻ để mua, sau này có phải bán lúc thị trường không tốt, anh chị vẫn có thể lãi. Nhưng lúc thị trường u tối thì chẳng mấy ai rủng rỉnh tiền để mua. Nếu có tiền thì nghe tin xấu bủa vây cũng thấy rén, chẳng dám mạnh tay mua. Chọn khi kinh tế phục hồi, mọi thứ đều đang từ từ đi lên, anh chị không mua được giá tốt như người mua ở lúc thị trường xấu nhất, nhưng mua xong thì tài sản vẫn tăng trưởng, quan trọng là giá cũng chưa mắc. Chọn khi tất cả đã chạm đỉnh cũ, vượt đỉnh cũ, liệu tài sản của anh chị sẽ đi được bao xa?

Vậy tức là: hãy mua khi có thể nhưng phải biết tạm dừng việc mua lại khi mọi thứ đang có vẻ lên cao quá rồi. Cứ mua mà không thèm nhìn thị trường, không thèm nhìn chu kì kinh tế thì đó là blind, không phải forget đâu.

Nhưng làm sao để biết thị trường hay nền kinh tế đang ở đâu?

Chúng ta may mắn được sống trong thời kì cực kì sẵn sàng về tri thức và thông tin. Hãy tận dụng những may mắn đó. Thay vì lên Tóp Tóp, FB Watch, YT Short, hãy tìm các kênh chia sẻ của những chuyên gia, nghe họ nói và tích luỹ kiến thức. Chúng ta sẽ không thể nhanh nhạy bằng họ, nhưng chăm chỉ tìm hiểu thì khi có biến cố, chúng ta sẽ thoát ra sớm hơn rất nhiều so với chính chúng ta khi chẳng biết gì cả.

Và cuối cùng, đừng bao giờ forget cái khối tài sản của mình. ETF là một loại chứng khoán rất hay, nhưng nó không phải là tối thượng. Thị trường còn rất nhiều thứ khác để đầu tư: cổ phiếu của những công ty làm ăn tốt, vàng, ngoại tệ, sau này có lẽ là trái phiếu nữa (nhưng chưa phải bây giờ). Và nếu tất cả những thứ đó quá khó với anh chị, nếu cảm thấy ETF đã quá đắt so với kì vọng, vẫn còn đó kênh gửi tiết kiệm kia mà. Thị trường lao dốc thường là lúc lãi suất tiết kiệm tăng dần, cái này là quy luật, không phải mình nói bừa đâu. Tóm lại, hãy đa dạng hoá danh mục của mình để đảm bảo không bảo giờ bị khánh tận bởi bất cứ biến cố nào.

Fire and forget. Do not fire when blind.

Chúc anh chị em đầu tư thắng lợi!